Slijtage
Slijtage is langzaam kwaliteitsverlies van auto-onderdelen door gebruik, met speling, minder werking of schade.
Bij elke auto slijten onderdelen door tijd, kilometers en omstandigheden. Denk aan banden, remmen, wiellagers, stuurinrichting en de wielophanging. Rubbers verharden, lagers krijgen speling, frictieoppervlakken worden dunner door slijtage. Dat is normaal, maar het mag de veiligheid niet in gevaar brengen. Als bestuurder merk je slijtage niet altijd meteen tijdens het rijden. Bestuurder betekent: jij bestuurt het voertuig op de weg. Op welke signalen let je, en wat doe je dan?
Slijtage aan stuur- en ophangingsdelen mag geen overmatige speling geven. De technische regels stellen grenzen voor fuseepennen, fuseekogels, draaipunten en stuurkogels. Wiellagers mogen niet te veel speling hebben. Verschijnselen bij wiellagers mogen niet hoorbaar of voelbaar zijn. Die eisen voorkomen onvoorspelbaar sturen, zwabberen, blokkeren of een wiel dat losraakt. Te veel slijtage geeft verlies van controle, langere remweg of raar gedrag in bochten en bij drempels.
Hoor je een dreun of metaalachtig tikken bij hobbels in de weg? Dan kan de ophanging of stuurinrichting al versleten zijn. Voel je speling in het stuur, of trekt de auto naar één kant? Een zoemend of schurend geluid met de snelheid wijst op een wiellager. Trilt het stuur, voelt het rempedaal sponzig of trekt de auto scheef bij remmen? Neem dan direct actie voor je veiligheid. Kijk naar je banden; onregelmatige, rafelige slijtage kan een ander probleem verraden. Let ook op geuren, lekkages en waarschuwingslampjes in en rond de auto. Die kunnen slijtage of schade aan onderdelen verraden.
Wat betekent dit voor jou? Als bestuurder neem je kleine signalen altijd serieus. Rijd niet door met speling, vreemde geluiden of veranderend stuur- of remgedrag. Twijfel je, laat snel een deskundige controleren of je veilig rijdt. Slijtage stopt niet vanzelf en wordt meestal alleen maar erger. Dat veroorzaakt meer schade, kosten en onveilige situaties op de weg. Met tijdige controle en onderhoud blijft je auto betrouwbaar in gebruik. Zo voorkom je onveilige situaties voor jezelf en voor anderen.
Wat je moet onthouden
- Slijtage- of beschadigingsverschijnselen aan wiellagers mogen niet hoorbaar of voelbaar zijn, laat klachten direct controleren.
- Te veel speling in stuurkogels, fuseekogels, fuseepennen of draaipunten is onveilig en verboden door de technische eisen.
- Merk je trillingen, bijgeluiden, wegtrekken of stuurspeling, pas je rijstijl aan en laat de auto snel nakijken.
- Controleer geregeld banden, remmen en stuurinrichting en plan onderhoud om grotere slijtage te voorkomen.
Misverstanden
- Denken dat een beetje speling of tikken wel meevalt en je kunt doorrijden.
- Aannemen dat geen geluid of gevoel geen slijtage betekent, sommige delen slijten zonder duidelijke signalen.
- Alleen aan banden en remmen denken, terwijl ook wiellagers, stuurkogels en de ophanging slijten.
Niet verwarren met
- blikschade Slijtage ontstaat geleidelijk door gebruik, terwijl blikschade doorgaans het plotselinge gevolg is van een botsing of aanraking.
- spoorvorming Slijtage gaat over het afnemen van kwaliteit van je voertuigonderdelen, niet over vervorming of slijtage van het wegdek zoals bij spoorvorming.
- bandenspanning Slijtage beschrijft de fysieke achteruitgang van onderdelen, niet de gekozen of gemeten luchtdruk in banden zoals bij bandenspanning.
Bron: Regeling voertuigen, artikel 461. Fuseepennen, -lageringen en -bussen mogen, naast eventuele oorspronkelijke speling, door slijtageverschijnselen niet meer speling hebben dan: a. in radiale richting, zoals weergegeven in figuur 11: 1,5 mm in het bovenste of onderste draaipunt, en 2,0 mm in het bovenste en onderste draaipunt samen; b. in axiale richting, zoals weergegeven in figuur 11: 1,0 mm. 2. De oorspronkelijke speling, bedoeld in het eerste lid, wordt met behulp van het werkplaatshandboek of informatie van de fabrikant van het desbetreffende onderdeel vastgesteld. Figuur 11. Fuseespeling. Lees het artikel op wetten.overheid.nl Regeling voertuigen, artikel 471. Fuseekogels mogen, naast eventuele oorspronkelijke speling, door slijtageverschijnselen niet meer speling hebben dan: a. 1,0 mm, in radiale richting, zoals weergegeven in figuur 12; b. 1,0 mm, in axiale richting, zoals weergegeven in figuur 12. 2. De oorspronkelijke speling, bedoeld in het eerste lid, die het gevolg is van indrukking van het veerelement in de kogel, wordt vastgesteld: a. met behulp van het werkplaatshandboek of soortgelijke informatie, dan wel b. door middel van indrukking van een nieuwe kogel. Figuur 12. Fuseekogelspeling. § 2. Draaipunten Lees het artikel op wetten.overheid.nl Regeling voertuigen, artikel 481. De draaipunten in een volledig onafhankelijke wielophanging anders dan bedoeld in de artikelen 46 en 47, met uitzondering van kogelgewrichten, mogen: a. in de richting van de belasting door slijtageverschijnselen niet meer speling hebben dan 1,0 mm, waarbij de elasticiteit van het rubber buiten beschouwing wordt gelaten; b. ten gevolge van de zijdelingse verplaatsing geen contactplekken vertonen. 2. Het eerste lid is niet van toepassing op het bovenste draaipunt van een wielgeleidend systeem waarin elementen van de sturing, vering en schokdemping zijn gecombineerd, het zogenaamde MacPherson-wielophangingssysteem. 3. Indien het draaipunt een kogelgewricht betreft, mag deze door slijtageverschijnselen niet meer speling hebben dan: a. 1,0 mm, in radiale richting; b. 1,0 mm, in axiale richting. § 3. Wiellagers Lees het artikel op wetten.overheid.nl Regeling voertuigen, artikel 52Maximale toegestane speling stuurkogels 1. Stuurkogels en de overige stuurverbindingen in het stangenstelsel mogen, naast eventuele oorspronkelijke speling, door slijtageverschijnselen niet meer speling hebben dan: a. 1,0 mm, in radiale richting, zoals weergegeven in figuur 16; b. 1,0 mm, in axiale richting, zoals weergegeven in figuur 16. 2. De oorspronkelijke speling, bedoeld in het eerste lid, van de stuurkogel die het gevolg is van de indrukking van het veerelement in de kogel, wordt vastgesteld: a. met behulp van het werkplaatshandboek of informatie van de fabrikant van het desbetreffende onderdeel, dan wel b. door middel van indrukking van een nieuwe kogel. Figuur 15. Flexibele koppeling stuurinrichting. Figuur 16. Stuurkogelspeling. Titel 7. Reminrichting Afdeling 1. Onderdelen van de reminrichting § 1. Remleiding Lees het artikel op wetten.overheid.nl Regeling voertuigen, artikel 5.2.20Eisen Wijze van Keuren 1. De wiellagers van personenauto’s mogen niet teveel speling vertonen. Hierbij is het bepaalde in bijlage VIII, artikel 49 , van toepassing. – Visuele controle, terwijl de personenauto zich boven een inspectieput of op een hefinrichting bevindt. – De speling wordt op de juiste wijze zichtbaar gemaakt. – In geval van twijfel wordt de speling gemeten met een geschikt meetmiddel. 2. Verschijnselen van slijtage of beschadiging mogen niet hoorbaar of voelbaar zijn. Visuele en auditieve controle, waarbij het wiel, al dan niet met behulp van apparatuur, wordt rondgedraaid. Zo nodig wordt een rijproef uitgevoerd. Lees het artikel op wetten.overheid.nl
Waar dit bij hoort
Dit begrip komt aan bod in Je auto in orde: banden, verlichting en onderhoud, hoofdstuk 9 van de gratis theoriecursus.
Andere begrippen
Ook een rijschool nodig?
Dit begrip hoort bij de theorie. Die leer je hier gratis, voor de rijlessen heb je een rijschool nodig. Op Ribba vergelijk je rijscholen op het slagingspercentage van het CBR, het prijsniveau en de beoordelingen van eerdere leerlingen.
Rijscholen vergelijken